ناييني

فتوای جامع و تاریخی آیة الله العظمی میرزا حسین نائینی اعلی الله مقامه و فتاوای علمای اعلام و مراجع عالیقدر در تأئید آن

درباره عزاداری سنتی حرکت دسته جات - سینه زنی - زنجیر زنی -

قمه زنی - شبیه خوانی و غیره

فتوي آیه الله العظمی نایینی قدس سره

بنام خدای بخشنده مهربان

بسوی اهالی بصره و اطراف آن پس از تقدیم سلام بر برادران صاحبان مجد و بزرگی اهل بصره و نواحی آن ، تلگرافات و اوراق سوالات شما و نامه هایی که متضمن سوالات شما بود راجع به دسته جات و هیئت های عزاداری در دهه عاشورا و آنچه مربوط به آن دسته ، چون بحمدلله سالم به نجف اشرف برگشتیم جواب سوالات شما را در مسائل ذیل بیان می کنم:

اول: بدیهی است که بیرون آوردن هیئت ها و دسته جات عزا در دهه عاشورا و مانند آن در کوچه ها و خیابانها بدون هیچگونه شبهه ای جایز است و رجحان دارد و از آشکارترین مصادیق عزای سالار شهیدان و مظلوم کربلاست و نیکوترین وسیله ای است برای تبلیغ هدف عالی حسین بن علی علیه السلام ( ترویج قرآن و دین مبین اسلام ) برای هر دور و نزدیک لکن باید این شعار بزرگ از هر گونه محرمات مانند آواز خوانی و استعمال الآت لهو و لعب و نزاع و کشمکش برای جلو رفتن و عقب رفتن یکدیگر و نزاع بین اهل دو محله و دو هیئت خالی باشد و چنانچه گاهی چنین محرماتی در بعضی از هیئات عزا واقع شود حرمت آنها به عزاداری امام حسین سرایت نمی کند مانند نگاه کردن نمازگزار در حال نماز به زن اجنبی که اگر کسی در حال نماز به زن اجنبی نظر عمدی کند حرام مرتکب شده ولی نمازش صحیح است.

دوم : هیچ اشکالی نیست در جایز بودن سینه زدن یا با دست به صورت زدن حتی اگر به حدی برسد که سینه و صورت سرخ و سیاه شود ، بلکه اقوی جواز زنجیر زدن است بر شانه و پشت به حدی که به بیرون آمدن کمی خون منجر گردد بنا بر اقوی و اما بیرون آمدن خون از پیشانی در اثر شمشیر و قمه زدن درصورتی که از ضرر آن محفوظ باشد جایز است ، بیرون آمدن خون بدون صدمه رسیدن به استخوان پیشانی که عادتا هم زیان نمیرساند و مانند اینها چنانکه اشخاص عارف به آن قمه میزنند و طوری هم میزنند که صدمه به استخوان سر نمیرساند اگر در حال قمه زدن مطمئن بود که قمه زدن بر حسب عادت برایش ضرر ندارد و لکن بعد از زدن به قدری خون بیرون آمد که مضر بود کشف از حرمت آن نمی کند مانند کسی که وضو بگیرد یا غسل می کند و گمان دارد استعمال آب برایش ضرر ندارد و سپس روشن می شود که برایش ضرر داشته ، لکن احوط و سزاوار است که کسانی که عارف به زدن شمشیر و قمه نیستند خودداری کنند خصوصا جوانانی که دلهایشان پر از عشق و محبت امام حسین علیه السلام است و از محبت آن حضرت بی اختیار می گردند و در موقع قمه و شمشیر زدن توجه ندارند که ممکن است پس از آن زیان ببیند ، خدا ثابت بدارد ایشان را به قول ثابت در دنیا و در آخرت.

سوم : ظاهرا جایز است شبیه شدن و ممثل گردیدن ( در تعزیه خوانها ) چنانچه بین شیعیان چندین قرن است معمول و متداول است برای بپا داشتن عزا و گریه و گریاندن و خود را به حالت حزن و گریه در آوردن اگر چه مردها لباس زنها و یا زنها لباس مردها را بپوشند و اگر ما سابقا ( چهار سال قبل ) اشکال در این مساله داشتیم و حکم به جواز را مقید گفتیم لکن پس از اینکه دوباره به ادله مراجعه کردیم برای ما آشکار شد که تحریم تشبیه و تمثیل مرد به زن زمانی است که مردان راسا خود را به زی و روش زنها در آورند نه اینکه در مدت کوتاهی لباس زن را بپوشند بدون اینکه زی خود را تبدیل کنند و از حدود مردان خارج شوند و اخیرا در حاشیه عروه الوثقی این استدراک را بیان کردیم بلی باید مواظب باشند در شبیه خوانی و عزاداری محرمات شرعی انجام نشود و اگر اتفاقا حرامی واقع گردد سرایت به اصل عزاداری نمی کند چنانچه قبلا گفته شد.

چهارم : دمام ( طبل و سنج و شیپور ) که در دسته جات حسینی استفاده می شود و در سوگواریها مرسوم است حقیقتش برای ما تا به حال کشف نشده پس اگر مورد استعمالش اقامه عزای امام حسین و اعلان به اجتماع عزاداری است و شبیه بر سوگواری است که محتاج الیه بعضی دسته جات و همچنین در برخی از هیجانها و هوسه های عربی معمول است و نظیر آن پس ظاهرا جواز استعمال آن است کما اینکه در نجف اشرف هم نزد ما معروفست والله العالم .

5 ربیع الاول 1345 ه ق

حرره الاحقر محمد حسين الغروي النييني

فتوای آیه الله العظمی حکیم قدس سره

آنچه را که استاد اعظم ما ( آیة الله نائینی ) مرقوم فرموده اند در نهایت متانت و درغایت وضوح است بلکه واضح تر از آن است که به حدی که از اظهار موافقت سایرفقها هم بی نیاز است و مظنون این است که بعضی از مناقشاتی که میشود ناشی از منظم شدن بعضی چیزها و کارهایی است که اتفاق می افتد که بسا منافات با مقام عزاداری است و منافی با حزن و اندوه بر سید الشهداء علیه السلام است پس امید است بلکه لازم است اهتمام دادن به پاک نگاه داشتن آنها تا ممدّ بر گریستن وحزن شود از همه این شعائر مقدسه . و ما توفیقی الّا بالله علیه توکلت و الیه انیب.
دوم محرم الحرام 1367 هجری قمری - محسن الطباطبائی الحکیم (مهر شریف)

فتوای آیه الله العظمی خوئی قدس سره

چیزی که استاد ما در جواب این سوال فرمودند صحیح است و عمل مطابق آن اشکالی ندارد. از خداوند میخواهیم برادران ایمانی ما را برای تعظیم شعائر دین و دوری از محارم موفق بدارد
الاحقر ابوالقاسم الموسوی الخوئی.

فتوایی دیگر

بسمه تعالی کتابچه که فتوایی آقایان علماء اعلام در آن موجود است راجع بشعائرحسینیه رسید و امضاء اینجانب در آن صحیح است خداوند متعال بر توفیقات و تائیداتتان بیفزاید والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
الخوئی فی ۳ ربیع الثانی 1400 هجری

بسمه تعالی

نظر ما در مورد سئوال موافق فتوای شیخ استاد قدس سره است و آنچه ایشان در آن مرقوم داشته اند صحیح و بدون اشكال است والله العالم.